Zemek w Rytrze – zarys historyczny
Zamek w Rytrze został wzniesiony prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku, za panowania Bolesława Wstydliwego lub Wacława II. Jego strategiczne położenie na wzgórzu nad Popradem pozwalało kontrolować ważny szlak handlowy prowadzący z Węgier do Polski. Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1312 roku, kiedy to pojawił się w dokumentach jako królewska warownia.
Zamek pełnił przede wszystkim funkcję strażnicy granicznej i punktu poboru ceł dla kupców przemierzających dolinę Popradu. Jego solidne, kamienne mury i położenie na stromym wzgórzu czyniły go trudnym do zdobycia. Warownia była ważnym elementem systemu obronnego południowych granic Królestwa Polskiego, chroniąc okoliczne tereny przed najazdami ze strony Węgier i Tatarów.

Widok na Zamek w Rytrze z czerwonego szlaku
Początkowo zamek pozostawał w rękach królów polskich, jednak w XIV wieku przeszedł w posiadanie możnowładców, często jako zastaw za długi królewskie. Jednym z jego najbardziej znanych właścicieli był Piotr z Rytra, rycerz i królewski urzędnik, od którego prawdopodobnie pochodzi nazwa miejscowości. W kolejnych wiekach zamek przechodził z rąk do rąk, należąc m.in. do rodu Ryterskich, Jordanów oraz Lubomirskich.
Wraz z rozwojem broni palnej i zmianami w strategii wojennej, znaczenie zamku w Rytrze zaczęło maleć. W XVII wieku warownia straciła swoją funkcję obronną i stopniowo popadała w ruinę. Ostateczny upadek nastąpił prawdopodobnie w XVIII wieku, kiedy to zamek został opuszczony i pozostawiony na pastwę czasu. Dziś z jego dawnej świetności zachowały się fragmenty murów oraz wieży, które nadal przyciągają turystów i miłośników historii.

Widok na zamek z platformy widokowej na Woli Krąguleckiej
Legendy i tajemnice zamku w Rytrze
Opowieści o ukrytych skarbach
Jak wiele zamków o bogatej historii, także zamek w Rytrze owiany jest legendami o ukrytych skarbach. Według lokalnych podań, dawni właściciele twierdzy mieli zgromadzić ogromne bogactwa, które w obawie przed grabieżą zostały ukryte w podziemiach zamku. Niektóre opowieści mówią, że skarbów strzeże tajemnicza klątwa – każdy, kto spróbuje je odnaleźć, ma zginąć w niewyjaśnionych okolicznościach. Pomimo licznych poszukiwań, dotychczas nikomu nie udało się natrafić na ślad ukrytych kosztowności.
Legenda o duchu strażnika zamku
Jedną z najbardziej znanych legend związanych z zamkiem w Rytrze jest opowieść o duchu strażnika. Według miejscowych wierzeń, w czasach świetności zamku żył tam niezwykle lojalny strażnik, który poprzysiągł bronić warowni nawet po śmierci. Pewnej nocy, gdy wrogowie próbowali podstępnie zdobyć zamek, mężczyzna do końca walczył na murach obronnych, aż w końcu zginął, spadając w przepaść. Mówi się, że jego duch wciąż krąży po ruinach, strzegąc dawnej fortecy przed nieproszonymi gośćmi. Niektórzy odwiedzający twierdzą, że po zmroku można usłyszeć kroki na zamkowych murach lub zobaczyć migoczące światło przypominające latarnię strażnika.

Widok na Zamek w Rytrze z lotu ptaka
Historyczne przekazy i lokalne podania
Zamek w Rytrze pojawia się również w historycznych przekazach jako miejsce licznych bitew i spisków. Jedna z opowieści mówi o rycerzu, który zakochał się w córce miejscowego władcy, lecz ich miłość była zakazana. Para potajemnie spotykała się w zamkowych lochach, aż pewnej nocy zdradził ich zazdrosny sługa. Ojciec dziewczyny wpadł w gniew i skazał ukochanego na śmierć, a jego córkę zamknął w wieży. Do dziś niektórzy twierdzą, że w wietrzne noce można usłyszeć echo jej smutnych pieśni unoszących się nad ruinami zamku.Mimo że większość tych opowieści to jedynie ludowe podania, dodają one zamkowi tajemniczego uroku i sprawiają, że odwiedzający chętnie zagłębiają się w jego historię, próbując odkryć, ile prawdy kryje się w dawnych legendach.